Eskiden hakem sahaya çıktığında kararın arkasında dururdu.
Şimdi bazı kritik pozisyonlarda gözler önce hakeme, sonra VAR odasına çevriliyor.
Peki neden?
Hakemler neden VAR'a sığınıyor?
Çünkü günümüz hakemliğinde en büyük sorunlardan biri belki de hata yapmak değil, hata yapma korkusu!
Dün Trabzonspor- Galatasaray maçında karşılaşmanın hakemi Batuhan Kolak hemen yanında olan ihlalleri bir türlü çözemedi. Savic’in hareketi kesin ihraç ama ihtarla geçiştiriyor. Lesley Ugochukwu 87. dakikada Ozan Tufan'a yaptığı müdahale sonucunda önce ihtar veriyor, VAR incelemesinin ardından oyuncuya kırmızı kart gösteriyor.
MHK, gözlerinin önünde ihtar mı yoksa ihraç mı kararını veremeyen hakeme bir hafta sonra maç verir ve ödüllendirirse sonucu da bu olur.
Hakem, “Ben bu kararı verirsem ne olur?” diye düşünmeye başladıysa, o hakemin sahadaki otoritesi zaten yara almıştır.
Kırmızı kartlık pozisyonda karar vermek yerine VAR'ın devreye girmesini bekler.
Sonra da futbol kamuoyunun karşısına aynı görüntü çıkar:
“VAR çağırdı, hakem karar verdi.”
Oysa olması gereken bu değildir.
VAR, hakemin sığınağı değildir.
VAR, hakemin yardımcısıdır.
Hakem sahadaki pozisyonu değerlendirir, kararını verir. VAR ise protokol çerçevesinde açık ve önemli bir hata ihtimali varsa devreye girer.
Bütün sorumluluğu VAR'ın üzerine atarsanız, sahadaki hakemi küçültürsünüz.
Hakemin karar verme cesaretini törpülersiniz.
Sonunda da ortaya düdüğünün sorumluluğunu ekrana devreden bir hakem profili çıkar.
HAKEM ÖNCE KENDİ GÖZÜNE GÜVENECEK
Hakemlik biraz da cesaret mesleğidir.
Pozisyonu gördün mü? Karar vereceksin.
Yanlış yaptıysan eğitim alacaksın. Eksikliğini düzelteceksin.
Ama her kritik pozisyonda “VAR ne diyecek?” diye beklersen, hakemlik yapmış olmazsın.
Teknolojiye güvenebilirsin ama kendi karar verme yeteneğine güvenmek zorundasın.
Çünkü futbol sahası laboratuvar değildir.
Her pozisyon milimetrik hesaplarla çözülemez.
Futbolun içinde yorum vardır.
Hakemin sezgisi vardır.
Pozisyon bilgisi vardır.
Tecrübe vardır.
Ve en önemlisi otorite vardır.
PEKİ, HAKEM NEDEN KORKUYOR?
İşte MHK'nın cevaplaması gereken soru tam burada.
Hakem hata yaptığında ne oluyor?
Bir hata yapan hakem neden bazen uzun süre maç alamıyor?
Başka bir hakem benzer hatayı yaptığında neden farklı değerlendiriliyor?
Hakemler kendilerini objektif bir değerlendirme sisteminin içinde hissediyor mu?
Eğer hakemler “Bir hata yaparsam bedelini ağır öderim” düşüncesindeyse, onların VAR'a daha fazla yaslanmasının nedenlerini de burada aramak gerekir.
Korkuyla hakemlik yapılmaz.
Güvenle yapılır.
VAR'IN HAKEMİ DEĞİL, SİSTEMİ GÜÇLENDİRMESİ GEREKİR
Bugün teknoloji var.
Kamera var.
VAR var.
AVAR var.
Çizgi teknolojileri var.
Görüntü var.
Peki, güven nerede?
İşte asıl mesele budur.
Teknoloji çoğaldıkça hakemin otoritesi azalıyor ve kararın sorumluluğu sürekli başka bir yere aktarılıyorsa, burada durup düşünmek gerekir.
Hakem düdüğü VAR'dan önce çalmalı!
Çünkü futbolun hakemi sahadadır.
VAR odası futbolun hakemi değildir.
VAR odası hakemin yardımcısıdır.
MHK'YA AÇIK SORU
Hakemlerin karar verme cesaretini yeniden nasıl kazanacağız?
Hakemleri sürekli hata yapma korkusuyla mı yöneteceğiz?
Yoksa onlara güvenip gelişmelerini mi sağlayacağız?
Genç hakeme “Karar ver!” deyip arkasından “Yanlış karar verirsen bittin” mesajı verirseniz, o hakem elbette ekrana bakacaktır.
Çünkü kendisini güvenceye almak isteyecektir.
İşte bunun adı hakemlikte VAR'a sığınma refleksidir.
Bu refleksi kırmanın yolu ise daha fazla VAR eğitimi vermekten önce, hakeme adil, şeffaf ve güvenilir bir değerlendirme sistemi sunmaktır.
SON SÖZ
Hakem hata yapabilir. VAR da hata yapabilir.
İnsan faktörü ortadan kaldırılamaz. Ama hakemin görevi karar vermektir.
VAR'ın görevi hakeme yardımcı olmaktır.
Roller birbirine karıştırılırsa, sahadaki otorite de kaybolur.
O yüzden artık şu cümleyi yeniden hatırlamak gerekiyor:
HAKEM DÜDÜĞÜ ÇALMALI VE VAR’A YASLANMAMALI
Çünkü hakem VAR'a sığınırsa, hakemlik zayıflar.
Hakem kendi kararının arkasında durursa, hakemlik güçlenir.
Türk futbolunun ihtiyacı da tam olarak budur: Ekranın arkasına saklanan değil, kararının arkasında duran hakemler!
